[CENTER] [/CENTER]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Çok gençtim... Dil ve edebiyat öğrenimi için gelmiştim... Bu kuzey ülkesinin insanları -- ilk zamanlar bunun ayırdında değildim -- olaylara çoğulcu bir görelik ile bakıyor, ne gibi durumlarda nelerin olabileceğini irdeliyor -- ve "if'li" cümlelerle konuşuyorlardı...[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Çoğu zaman, "çok kesin ifadeler kullandığım" eleştirisini göğüslemek zorunda kalıyordum. Bir iletişim kopukluğu olduğu belliydi. Ama nedenine parmak basamıyor, çözüm bulamıyordum. Nasıl ayırdına varabilirdim ki?...[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]İçinde yetişmiş olduğum dil-kültür sisteminde, iyi eğitilmiş her Türk yurttaşı gibi: "A, A'dır. A, A'dan farklı birşey olamaz. A ile B arasında üçüncü bir durum söz konusu değildir. Mantık bu apaçık gerçeğe tanıktır. Farklı bir tez ileri süren kimseler ya akılsız, ya yanılgı içinde, yada kötü niyetlidirler. Çünkü, akıl mantık ve anlatımın yolu tek olsa gerek", diye düşünüyordum... = ARİSTO MANTIĞI !!![/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Aslına bakılacak olursa, Türkçede kullandığımız "eğer..." cümlelerinin çoğunlukla koşul ve olasılık değil, bir tehdit içerdikleri bile söylenebilir: "Şimdi yanına gelirsem... Ben de seni babana, öğretmene, herkese söylemezsem..."[/FONT][/JUSTIFY]
[CENTER][/CENTER]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]VE BİR SORU[/FONT][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Kalbini bir aşk-ı mütereddit'e kaptırmış bir arkadaşınızla aranızda geçen konuşma:[/FONT][/JUSTIFY]
[BLOCKQUOTE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]-- She lives there... But, I never go there, never visit or see her. If I did, I would see her and could talk to her... I mean, if I ever went and visited her... But I never do!.. [/FONT]Orada oturuyor... Ama ben oraya hiç gitmiyorum, onu hiçbirzaman görmüyorum. Gitsem, kendisini görürüm, onunla konuşabilirim. Herhangi bir zaman, gitsem... Onu ziyaret etsem... Ama oraya hiç gitmiyorum ki. -- Bu konuşmada geçen bütün fiiller "present tense" tedir. Şimdiki ve geniş zamandan sözedilmektedir...[/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]-- Well, just go there... If you went there, you would / could / might see her. [/FONT]Walla, git yahu!... Gitsen (gidersen) onu görürsün / görebilirsin / görme olasılığın doğar... Hepsi "present tense".[/JUSTIFY]
[/BLOCKQUOTE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]SORU: Geçmişteki bir durumdan mı söz ediyoruz? Yoksa, şimdiki yada "geniş" zamandaki bir durumdan mı?[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Bu soruyu öğrencilerime yönelttiğimde, çoğunluk şöyle yorumluyor:[/FONT][/JUSTIFY]
[BLOCKQUOTE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Gitmedin ki, kardeşim... Eğer gitseydin, gitmiş olsaydın onu görürdün/görebilirdin. [/FONT](Yani, bugüne değin gitmedin, bu yüzden de onu görmedin/göremedin.)[/JUSTIFY]
[/BLOCKQUOTE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Çok küçük bir azınlık da şöyle yorumluyor:[/FONT][/JUSTIFY]
[BLOCKQUOTE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Git be kardeşim, gitsene... Eğer gitsen, gidersen görürsün. [/FONT](Yani, halen -- veya genelde -- gitmiyorsun ki... Bu yüzden de onu göremiyorsun. Yoksa, gitsen, görürsün / görebilirsin)[/JUSTIFY]
[/BLOCKQUOTE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Birincisi gibi çeviriyorsanız, bugüne kadar size "öğrettikleri" herşeyi unutun ve okumağa devam edin... İkincisi gibi çeviriyorsanız, olayı zaten kavramış durumdasınız: Ama, ayrıntılar için yine de okumağa devam edin...[/FONT][/JUSTIFY]
[CENTER][/CENTER]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]BAŞA DÖNÜŞ[/FONT]

[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]TANIM VE SINIFLAMA[/FONT][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Koşul kipinde bir cümle, bir ana-cümlecik + bir koşul-cümlecik'ten [/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif](if'li cümlecik, conditional clause)[/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif] oluşur. Koşul cümlecikleri aslında zarf-cümlecik sınıflamasına girer. Ancak yaygın kullanım alanı, taşıdıkları önem, ve biz Türkçe konuşanlar açısından gösterdikleri kavram güçlüğü nedeniyle ayrıcalık tanımamız gerekiyor...[/FONT][/JUSTIFY]

[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Koşul kipini üç ana başlık altında gözden geçireceğiz:[/FONT]
[BLOCKQUOTE]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]I. TİP: GELECEK ZAMAN = FUTURE CONDITIONAL[/FONT]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]If I go there, I will see her.[/FONT]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Eğer (gelecekte) gidersem / gidecek olursam, (gelecekte) görürüm / göreceğim.[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Gelecekte, belli bir koşula bağlı olarak, gerçekleşebilir veya gerçekleşmeyebilir... demek istiyoruz.[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]II. TİP: ŞİMDİKİ ZAMAN, GENİŞ ZAMAN = PRESENT CONDITIONAL[/FONT][/JUSTIFY]

[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]If I went there, I would see her.[/FONT]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Eğer (genelde yada şimdi) gitsem, (genelde yada şimdi) görürüm.[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]= Gitmezsem de görmem... Gitmediğim için göremiyorum... Kısacası, varsayılan, farazi bir durumda neler olur, neler olmaz üstüne fikir yürütüyoruz. "Ninemin sakalı olsa, dedem olur..."[/FONT][/JUSTIFY]

[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]III. TİP: GEÇMİŞ ZAMANLAR = PAST CONDITIONAL[/FONT]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]If I had gone there, I would have seen her.[/FONT]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Eğer (geçmişte) gitseydim / gitmiş olsaydım, (geçmişte) görürdüm / görecektim / görmüş olurdum.[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]= Ama gitmedim, dolayısıyla da görmedim... Olay olmuş bitmiş. Koşul gerçekleşmemiş. Buna bağlı olarak da, sözünü ettiğimiz olasılık da gerçekleşmemiş. Kısacası, olayın ardından fikir yürütüyoruz: "Ninemin sakalı olmuş olsaydı..."[/FONT][/JUSTIFY]
[/BLOCKQUOTE][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]BAŞA DÖNÜŞ[/FONT][CENTER] [/CENTER]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]KOŞUL CÜMLELERİNİN YAPISI[/FONT][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Kitaplarda koşul cümlelerinin yapısını açıklamak amacıyla verilen çoğu formül, konuyu yokuşa sürmek, hatta yanıltıcı olmaktan ileri gitmiyor. Sözgelişi, II Tip tümceleri "past tense + past conditional" şeklinde açıklarsak, öğrenciyi bu yapının present anlam taşıdığına nasıl inandırabiliriz ki...[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Oysa pratikte yararlı bir formül olarak, uygun iki düzensiz fiil seçerek dildeki bütün kullanımlar için geçerli bir temel örnek oluşturabiliriz. Zaten, öğrenme kolaylığı açısından da, kuralların ezberlenmesi değil, temel kullanım örneklerinin dağarcığa atılması önem taşıyor. Öyleyse, "Formül" şöyle olmalı:[/FONT][/JUSTIFY]
[TABLE][TR][TD] [/TD][TD][TABLE][TR][TD][CENTER][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]if go, [/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]will see[/FONT][/CENTER]
[CENTER][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]if went, [/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]would see[/FONT][/CENTER]
[CENTER][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]if had gone, [/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]would have seen[/FONT][/CENTER][/TD][/TR][/TABLE][/TD][TD] [/TD][/TR][/TABLE][BLOCKQUOTE]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Yani;[/FONT]
[/BLOCKQUOTE][TABLE][TR][TD] [/TD][TD][TABLE][TR][TD][CENTER][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]go, went, had gone...[/FONT][/CENTER]
[CENTER][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]will see, would see, would have seen[/FONT][/CENTER][/TD][/TR][/TABLE][/TD][TD] [/TD][/TR][/TABLE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Sırasıyla: I, II, III. Tipler... Yani, Future, Present, Past zamanlar... İşte bu örneği ezberleyerek, dildeki bütün fiillerimizi koşul kipinde hataya düşmeden çekebiliriz.[/FONT][/JUSTIFY]

[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Bu formül bize başka neler söylüyor?[/FONT]
[BLOCKQUOTE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]1) If'li yan-cümlecikte yardımcı fiil yer almaz. (İstisnalarını göreceğiz)[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]2) Ana (temel) cümlecikte ise bir yardımcı fiil kesinlikle bulunacak, değişik yardımcı fiil seçenekleri kendi anlam nüanslarını beraberinde getirecektir.[/FONT][/JUSTIFY]
[/BLOCKQUOTE]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif] Örnekler:[/FONT]
[BLOCKQUOTE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]If the helicopter had arrived sooner, his life would have been saved. = Hayatı kesin kurtarılmış olacaktı.[/FONT][/JUSTIFY]

[FONT=Arial, Helvetica, sans serif] ... might have been saved. = Olasılık taşıyacaktı.[/FONT]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif] ... could have been saved. = Olanak kazanmış olacaktı.[/FONT]
[/BLOCKQUOTE][JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]ÖNEMLİ NOT:[/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif] Olanak ve olasılık [/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]bizim kültürümüzde kesin farklarla ayırt edilemiyor, ama İngilizce'de tümüyle farklı iki kavramdır. Var olan her olasılık aynı zamanda olanaklı = mümkün demektir. (Olanak dışı olsa, olasılık taşıyamaz...) Ama, her olanaklı olan aynı zamanda olasılık taşıyor demek değildir: Uzayda çok sayıda başka canlı türlerinin varlığı yüksek derecede olanaklı, ama benim ahir ömrümde bunlardan birisi ile karşılaşmam olasılığı sıfırdır diyebilirim...[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Bu nüansları İngilizce'de görebilmek için, çok sayıda tümceye değişik yardımcı fiiller yerleştirerek anlamı nasıl değiştirdiğini sınamanızı öneririm.[/FONT][/JUSTIFY]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]BAŞA DÖNÜŞ[/FONT][CENTER] [/CENTER]
[CENTER][/CENTER]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]BİR GÜÇLÜĞÜN AÇIKLANMASI[/FONT][CENTER][/CENTER]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Türkçede, gerek "Gitsem, görürdüm" gerekse "Şimdi gitseydim, görürdüm" şeklindeki cümleler present anlam verebiliyor. Dolayısıyla bir çevirmen, "If went - would see" yapısını Türkçe'ye bu şekilde çevirdiğinde teknik anlamda hataya düşmüş olmuyor... Ayrıca, "went - would" biçimlerini de gören öğrenci, (haber kipinden kazandığı alışkanlıktan dolayı) geçmişten sözedildiği yanılgısına düşüyor...[/FONT][/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Bu yanlışlığın düzeltilmesi büyük bir önem taşıyor: II. TİP, ASLA VE ASLA GEÇMİŞTEN SÖZ ETMEZ; sözü edilen zaman boyutu, ŞİMDİKİ ZAMAN ve GENİŞ ZAMANDIR...[/FONT][/JUSTIFY]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]Aşağıdaki açıklayıcı tablo yardımcı olabilir:[/FONT]


[CENTER] [/CENTER]
[CENTER][/CENTER]
[FONT=Arial, Helvetica, sans serif]TEST YOURSELF !![/FONT][CENTER][/CENTER]
[CENTER]Choose The Correct Answer[/CENTER]
[CENTER][Açıklamalı Yanıtlar Testin Sonunda][/CENTER]

1) I think it's extremely unlikely, but if we do come across ............... wild animals, we must be prepared to kill them.
[BLOCKQUOTE]
a) some b) however c) any d) whatever e) no
[/BLOCKQUOTE][CENTER] -- any[/CENTER]

2) It probably ............... if you'd been more careful.
[BLOCKQUOTE]
a) doesn't happen ever again
b) won't ever happen again
c) didn't happen
d) would never have happened
e) hadn't ever happened
[/BLOCKQUOTE][CENTER] -- would never have happened[/CENTER]

3) If he had taken my advice, he ............... a rich man by now.
[BLOCKQUOTE]
a) will be b) would be c) were
d) could be e) would have been
[/BLOCKQUOTE][CENTER] -- would have been[/CENTER]

4) If he had taken my advice, he ............... a rich man now.
[BLOCKQUOTE]
a) will be b) would be c) were
d) was e) would have been
[/BLOCKQUOTE][CENTER] -- would be[/CENTER]
[CENTER] [/CENTER]
[CENTER][/CENTER]
[CENTER] [/CENTER]
[CENTER][/CENTER]
[CENTER][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]YANITLAR, ÇEVİRİLERİ VE AÇIKLAMALAR[/FONT][/CENTER]
[CENTER][/CENTER]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]1) I think it's extremely unlikely, but if we do come across any wild animals, we must be prepared to kill them... Olur da herhangi bir vahşi hayvan... [/FONT]Tümceden olasılığın düşük olduğu anlaşılıyor. Bkn. If-cümlecikte some ve any.[/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]2) [/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]It probably would never have happened if you'd been more careful... Daha dikkatli olsaydın, muhtemelen böyle bir şey hiç olmayacaktı... [/FONT]Olay geçmişte kalmış = Tip III.[/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]3) [/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]If he had taken my advice, he would have been a rich man by now... [/FONT]"By now," yani, şimdiye değin = Geçmişten söz ediyoruz, o halde TİP III.[/JUSTIFY]
[JUSTIFY][FONT=Arial, Helvetica, sans serif]4)[/FONT][FONT=Arial, Helvetica, sans serif] If he had taken my advice, he would be a rich man now... [/FONT]"Now" = şimdiki zamanda bir olasılıktan söz ediyoruz, o halde Tip II... Bknz. Tip II ve III birlikte kullanımı.[/JUSTIFY]
[JUSTIFY] [/JUSTIFY]
[JUSTIFY] [/JUSTIFY]
[JUSTIFY]By Yalcin Izbul Hoca...[/JUSTIFY]